Een bevlogen katholiek in een bijzonder tijdsgewricht.

Aan de hand van onderzoeksresultaten schets ik een beeld van de betrokkenheid van Theodorus (Derk) Dibbets (1733 - 1819) bij de R.K. Kerk in Herveld-Noord.

Vanaf de Reformatie (ca 1580) was formeel voor de katholieke eredienst geen plaats meer en waren de kerken door de Protestanten geconfisqueerd.

Rond 1790 werd het onrustig in de Nederlanden en kennelijk ook in de Overbetuwe. De katholieken begonnen de overheersende Hervormde Kerk duidelijk te maken dat zij verdraagzamer jegens hen diende te worden. In Frankrijk kende men al de leuze " Vrijheid,

Gelijkheid, Broederschap " en men zag graag dat deze leuze ook in de Nederlanden zou gaan gelden. De heersende stadhouder Prins WillemV was daarvan geen voorstander, maar kwam in oorlog met de Fransen (1793- 1795) en vluchtte uiteindelijk naar Engeland en de Bataafse Republiek ontstond (1795). Alle bezittingen van de vroegere (protestante) staatskerk kwamen ten goede aan de Bataafse Republiek.

Een gevolg was onder andere dat ook in de Overbetuwe onderzoek werd ingesteld naar de verhoudingen Protestant- Katholiek (aantallen; kerkgebouwen; loopafstanden etc, etc.) Er werden dorps-commissies benoemd die gegevens moesten verzamelen en deze rapporteren. De resultaten werden verwoord in Requesten en toegezonden aan de "Vertegenwoordigers des vrijen Volks van Gelderland "(Provinciaal Bestuur). Ter illustratie een stukje tekst uit een van de Requesten:

De geheiligde Rechten van de Mensch, gegrond op Vrijheid en Gelijkheid, doen de Roomsch- gezinden Ingezetenen, van ieder Dorp of Kerspel, in den kring des Ambts Overbetuwe ofwel

derzelver Gecommiteerden, de vrijheid neemen door dezen tot Ulieden te naderen, en met verschuldigde eerbied, doch tegelijk met die cordaatheid, die aan een vrij Volk past, voordragen......... etc.etc.

Het blijkt dat D.Dibbis (Derk Dibbets) de Requesten mede ondertekent als één van de twaalf commissie-leden voor het dorp Herveld.  Herveld telde op dat ogenblik 240 katholieken, bij een inwoners-aantal van ca 405 !!

In dezelfde tijdsperiode hebben deze Theodorus Dibbets en Johanna van Gent een zoon Willem (geb. in 1777), het 5e kind uit een gezin met 8 kinderen, toegestaan dan wel gestimuleerd om voor priester te gaan studeren (periode 1792-1801). Hij wordt in 1801 tot priester gewijd. Zijn priesterschap heb ik reeds beschreven in het verhaal "een Pastoor in de familie".

Voor zijn ouders zal, naast het moment van zijn wijding, ook het moment 9 augustus 1803, met een rol voor kapelaan Willem bij de inwijding van de nieuwe RK kerk in Herveld-Noord, met zekerheid, onvergetelijk zijn geweest.

Voor zijn broers en zussen is er in 1821 weer zo'n moment als Pastoor Willem opnieuw deel heeft in de plechtigheden bij de inwijding van het nieuwe kerkhof bij de kerk in Herveld-N. De beide ouders zijn dan al enige tijd overleden.

Uit het parochie-archief kon ik een copie van een contract bemachtigen, geschreven tekst, dat getekend werd op 8 december 1802. In dat contract werd verwoord onder welke condities de Roomsch Catholijke ingezetenen binnen Herveld, hun bijdrage konden geven, in drie termijnen, voor de bouw van een nieuwe kerk in Herveld-Noord.

Het zou overigens een eenvoudige kerk worden, want de parochianen moesten de bouwkosten geheel zelf opbrengen !!

In de opsomming binnen het genoemde contract wordt duidelijk dat er, op dat ogenblik, 17 deelnemers worden geregistreerd. Zij brengen tesamen 1982,= gulden in.

Er zijn zes personen die ieder een bedrag van F 150,= of méér inbrengen; Derk Dibbets brengt 40 gulden in en geeft daarmee de hoogste bijdrage in de overblijvende groep van elf deelnemers.

Al spoedig werd gebouwd en op 9 augustus 1803 werd de nieuwe kerk plechtig ingewijd.

De rol van Theodorus in de RK gemeenschap van Herveld was naar mijn opvatting heel herkenbaar !!