Een interessante tante

Uiteraard is het zo dat personen met bezit en dan met name grondbezit het meest voorkomen in de archieven. Een voorbeeld hiervan is Catharina Dibbits en het is daarom dat ik van haar een aantal gegevens kan opschrijven.

Catharina is een dochter van het echtpaar Jan Dibbits en Johanna Krechting en zij is onder andere een zus van Derk Dibbits (een vijf jaar jongere broer die ik reeds eerder omschreef als "bevlogen katholiek"). Catharina werd gedoopt op 02-09-1728 in Eijmeren en overlijdt op 85 jarige leeftijd in Andelst op 19-01-1814. Zij trouwt twee maal (1756 en 1771) en daar is het volgende van bekend.

In augustus 1756, zij is dan 28 jaar oud, trouwt zij met de weduwnaar Gradus van Gent, op dat moment 45 jaar oud. Deze Gradus bleef achter met 7 kinderen uit zijn huwelijk met Jenneke van Merwijk. Een van zijn dochters, Joanna, zal in 1763 trouwen met eerdergenoemde Derk Dibbits, de broer van Catharina. Het echtpaar Gradus van Gent met Catharina Dibbits krijgt zes kinderen, waardoor Catharina de zorg gedragen heeft voor een groot aantal kinderen! Het laatste kind wordt geboren drie maanden na het overlijden (19-05-1768) van vader Gradus.

Gradus van Gent was een "grote boer" die meerdere grondstukken in zijn bezit had, maar tegelijkertijd ook grond in pacht had.
Zo is bekend dat Gradus in de periode 1738-1750 (2x 6 jaar) pachter was van de bouwing "Het kleine Slop" in Zetten. Deze bouwing was ca 54 mergen groot! (1 mergen= 0,87 ha). Vervolgens pachtte Gradus in mei 1750 de bouwhof "den Noteboom", groot ca 40 mergen (op de grens van Heteren en Randwijk). In 1766 wordt deze pacht nog eens met 5 jaar verlengd.

Als gevolg van het overlijden van Gradus van Gent is er een magescheid (deling van boedel) gevonden waarin de erfenis tussen Catharina en haar kinderen wordt beschreven (ORA 0193-375 Protocol 100 Randwijk).

Catharina trouwt opnieuw 21 januari 1771, zij is dan 42 jaar, met Andries Driessen (jonge man, dus niet eerder gehuwd geweest). Het is voor de hand liggend dat Catharina trouwt onder huwelijkse voorwaarden. Ook deze akte is gevonden en dateert van 5 januari 1771.

Op een later moment, namelijk na het overlijden van Andries Driessen, vecht de familie Driessen (erfgenamen van Andries) de rechtmatigheid van genoemde akte met succes aan.

De bedoelde huwelijkse voorwaarden werden namelijk ondertekend door Catharina en Andries en als getuigen twee personen van de zijde van Catharina. Met andere woorden: geen getuigen van de kant van Andries! Echtgenoot Andries Driessen overlijdt 20 juni 1793 en hierop volgend stelt de familie Driessen (broers, zusters, zwagers) alles in het werk om méé te gaan erven.

Conform gebruik, maar wellicht ook door de reactie van familie Driessen, wordt Catharina verplicht tot het laten opstellen van een (formele) inventaris van haar bezit (0193-inv.224- dossier 2  d.d. 1796). Dat is natuurlijk prachtig materiaal voor mij als onderzoeker. De opgestelde inventaris omvat in totaal 15 "hoofdstukjes" waarbij in elk hoofdstukje een opsomming wordt gegeven van datgene wat werd aangetroffen, waaronder:
hoofdstuk 1 Onroerende goederen; 2 Contant geld; 3 Linnen en beddengoed; 4 Koper en tin; 5 IJzer en blik etc.; 10 Levende have en vee.

In hoofdstuk 1 worden acht verschillende grondstukken (weide en bouwland) beschreven, gelegen in Randwijk en Heteren. Het totale oppervlak van deze stukken bedraagt 20 ½ mergen.
In hoofdstuk 10 wordt vermeld dat zij 12 paarden, 7 melkkoeien, 34 overige runderen, 6 varkens, 13 ganzen en 13 kippen heeft.

Reeds in juli 1793 zijn er de eerste schriftelijke stukken die de aanloop vormen tot een gerechtelijk proces, dat in september 1797 eindigt in "het gelijk" van de familie Driessen. De erfenis moet anders verdeeld worden dan dat Catharina voor ogen had.

In januari 1814 overlijdt Catharina en ter illustratie dat zij, tot aan haar overlijden, actief bleef blijkt uit het volgende:  bij notaris de Bruin, in Andelst, passeert op 28 oktober 1813, een acte van overdracht waarin de helft van een weide wordt verkocht voor 900 gulden, aan ........... Catharijna Dibbits, wed. van Andries Driessen!